De kunst van het rotoscopen en waarom je het moet leren

Hoewel iedere postproductie en visual fx stagiair te maken krijgt met het begrip ‘rotoscopen’ – en een diepe zucht slaakt bij het horen ervan – is deze handige tool tijdens het werken aan een visueel project zeker onmisbaar en een ware kunst om het goed uit te voeren. Een ieder die net om de hoek komt kijken in videoland kent het gevoel wel: “het lijkt zo gemakkelijk, haast hersen dodend. Maar je bent er toch wel lang mee bezig.”

Rotoscopen doe je niet zomaar. Je moet het echt leren. Omdat het soms zo’n verafschuwde methode is leek het mij een goede reden om alle rotoscope tips en trucs die het proces wat gemakkelijker kunnen maken hieronder uiteen te zetten.

Waarom rotoscopen?
Rotoscopen betekent dat je handmatig, frame voor frame het object in een video als het ware ‘uitknipt’ om daar vervolgens je bewerkingen mee te doen. Binnen de postproductie voor film maar ook visual fx artists en animatoren gebruiken deze tool. Ik zal me concentreren op de postproductie voor film, waarbij rotoscopen een onmisbaar element is in de gereedschapskist van de ‘digitale poetser’.

Als we bezig zijn met de compositing (het combineren van visuele elementen van verschillende bronnen tot één plaatje) van een shot, gebruiken we rotoscoping om o.a. stukken uit een shot weg te halen of juist toe te voegen, elementen te isoleren om deze vervolgens apart van de achtergrond te bewerken of om een beeld te stabiliseren. De software van tegenwoordig maakt het ons inmiddels een stuk gemakkelijker om met verschillende technieken tot een goede ‘matte’ (een gemaskerde laag waarbij specifieke delen van de laag te zien zijn) te komen. Toch doen we dit nog steeds (gedeeltelijk) handmatig om meer controle te houden over ons werk.

Hoe werkt rotoscopen?
Zelf werk ik voornamelijk met Adobe After Effects, Photoshop en Mocha Pro om tot een goed resultaat te komen. Maar er zijn nog talloze andere programma’s die dezelfde tools aanbieden. Ik richt me nu vooral op After Effects en wat dit programma ons te bieden heeft.

Roto Tools in After Effects
De makkelijkste maar ook foutgevoelige tool is de Rotobrush. De Rotobrush is vergelijkbaar met de Magic Wand tool in Photoshop, maar wanneer er van de brush gebruik wordt gemaakt en we scrollen door de tijdlijn dan zien we de selectie meebewegen met het object. De punten van het masker passen zich automatisch aan. Ik heb de tool zelf nog nauwelijks gebruikt, maar ik kan me goed voorstellen dat deze alleen in enkele gevallen van toepassing zal zijn. Objecten moeten goed in contrast met de achtergrond staan anders zal Rotobrush het object niet herkennen. Het voorbeeld hieronder werkt bijvoorbeeld omdat de achtergrond genoeg afsteekt van het personage, wat het voor de Rotobrush gemakkelijker maakt om te volgen.

Als er een commercial of film wordt gedraaid en de regisseur weet van tevoren dat personen of objecten in een andere (digitale) setting geplaatst zullen worden, dan maakt hij gebruik van een blue- of greenscreen. In plaats van het gebruik van de Rotobrush kiest menig compositor in After Effects dan liever voor een Color Key, Keylight (The Foundry) of de nu populaire plugin Primatte Keyer (Red Giant). Deze effecten en plugins halen dan met enkele muisklikken de achtergrond voor je weg.

De tool die wij regelmatig terugzien als we gaan Rotoscopen is de Roto Bezier, die je met de Pen Tool bedient. Met de Pen Tool heb je alle controle over de vorm van je masker en de hoeveelheid punten die je wilt gebruiken. De béziercurve helpt je de rondingen te maken die het object bevat.

Roto do’s en don’ts
Ik heb een lijstje samengesteld met wat trucjes die ik zelf heb ondervonden tijdens het rotoscopen en de missers die ik heb begaan op de weg er naartoe.

  • Begin voordat je met maskeren aan de slag gaat, goed het shot door te nemen. Wat zie je gebeuren? Welke punten van het object blijven in beeld, welke niet? Hoe ontwikkelt de natuurlijke beweging zich?
  • Zet punten neer op de grote hoeken, en zet er zeker niet teveel want hoe meer punten, hoe meer moeilijkheden je later in het project kunt verwachten. Ga na het punten zetten pas met de bézier aan de slag om de vorm te optimaliseren. After Effects onthoud geen punten die je weer weghaalt, dus heb je al gekeyframed, gooi dan geen punten eruit.
  • Maak meerdere maskers voor complexere vormen als lichaamsdelen.
  • Zorg dat de punten op hetzelfde onderdeel van het object blijven staan, dus een punt mag bijvoorbeeld niet verschuiven vanaf de bovenkant van het hoofd naar de schouder. Dat zorgt voor onnatuurlijke interpolatie tussen je keyframes en je blijft eindeloos keyframes bij zetten om het foutje op te lossen. En dat kost veel tijd en moeite!
  • Als het object een kleine beweging maakt of verschuift, pak dan een groep punten en verschuif deze in één keer i.p.v. afzonderlijk. Zo voorkom je dat het masker gaat golven en wiebelen.
  • Als je een masker niet meer nodig hebt, of de vorm is zo veranderd dat deze niet meer van toepassing is, maak dan een nieuwe en zet je vorige weg. Zelf plaats ik het masker altijd buiten het werkgebied om het daar te laten staan en eventueel terug te halen mocht het weer nodig zijn.

Het is een kleine greep uit de mogelijkheden van het rotoscopen. En ook al is een studio gewaarschuwd als ze hun stagiare ermee aan de slag laten gaan, je leert met het gebruik van deze tools veel van de software die voor je ligt. En daar heb je de rest van je carriere profijt van.